10 - 7 - 2020 | 10:05
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Email In PDF.

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

 

Các sĩ quan quân đội tham gia cuộc tập trận khai mạc Asean-US (AUMX). Ảnh: Patipat Janthong

 

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này. Có thể thấy rõ một số hàm ý ở đây.

Thứ nhất, bản chất của sự cạnh tranh địa chiến lược và sự sẵn sàng về mặt quân sự đang chuyển từ đất liền ra biển, nhấn mạnh hơn vào an ninh hàng hải. Mặc dù là một quốc gia lục địa và có một quân đội lớn, Mỹ vẫn được biết đến như là một siêu cường hàng hải. Mỹ khẳng định sự vượt trội toàn cầu của họ là nhờ sức mạnh quân sự trên biển và khả năng triển khai lực lượng bên ngoài lãnh thổ tại những khu vực xa xôi của thế giới, một phần do Mỹ có hơn một chục tàu sân bay. Là một cường quốc truyền thống trên đất liền, Trung Quốc đã phải phát triển một lực lượng hải quân vươn ra đại dương mà có thể hoạt động và can dự tới tận châu Phi, Trung Đông và Nam cực. Các nhóm tàu sân bay của Trung Quốc đang mở rộng, mặc dù vẫn còn lâu mới bằng năng lực và khả năng của đối thủ Mỹ.

Việc bản chất của cuộc xung đột tiềm tàng trong tương lai có thể là trên biển đặt ASEAN vào cuộc đối đầu Mỹ-Trung Quốc. Sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc ở Nam và Đông Nam Á đang bị thách thức bởi chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương do Mỹ lãnh đạo với trọng tâm nằm xung quanh khu vực Biển Đông. Điều này giải thích tại sao cả Mỹ và Trung Quốc cần giành được các quốc gia Đông Nam Á. Để chiến thắng trong bất kỳ cuộc xung đột lớn nào thì không thể chỉ dựa vào khả năng chiến đấu, mà còn phải nhờ một mạng lưới các đồng minh và đối tác. Ai có nhiều bạn hơn trong một cuộc chiến sẽ có cơ hội chiến thắng cao hơn.

Thứ hai, sự cạnh tranh hàng hải Mỹ-Trung và trọng tâm của cuộc chiến này là ở Biển Đông đang thử thách nhuệ khí của ASEAN. ASEAN cần đoàn kết để duy trì tính trung lập và tránh bị chia rẽ bởi một trong hai siêu cường. Việc tổ chức tập trận hải quân với Mỹ trong năm nay, sau một cuộc tập trận tương tự với Trung Quốc hồi năm ngoái, là cách ASEAN phòng vệ và cân bằng giữa hai siêu cường.

Bắc Kinh chắc chắn sẽ theo dõi với con mắt cảnh giác cuộc tập trận AUMX, nhưng có thể sẽ không báo động quá mức. Ngoại trừ các cuộc tập trận hàng hải với ASEAN hồi năm ngoái và trong tương lai gần, AUMX bị giới hạn về quy mô và phạm vi. Tổng cộng, 10 nước ASEAN và Mỹ sẽ triển khai 8 tàu chiến, 4 máy bay và chỉ hơn 1.000 binh sĩ hải quân. Malaysia và Indonesia cũng quyết định chỉ cử các quan sát viên, chứ không phải tàu chiến, tham gia cuộc trận trận, trong khi Myanmar phái một tàu tham gia bất chấp tình hình nhân quyền của nước này. Phần lớn cuộc tập trận cũng tập trung vào an ninh phi truyền thống và an toàn hàng hải, chẳng hạn như các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ cũng như những va chạm không mong muốn trên biển.

Trung Quốc sẽ ít lo ngại về các cuộc tập trận hải quân này hơn so với các cuộc tuần tra tự do hàng hải đơn phương của Mỹ (Fonops). Dưới thời chính quyền Trump, chiến dịch Fonops ở Biển Đông đã trở nên thường xuyên và quyết đoán hơn như một cách để duy trì các tuyến đường hàng hải và hàng không mở. Chừng nào ASEAN còn giữ các cuộc tập trận hàng hải với Trung Quốc cân bằng với Mỹ thông qua AUMX, những điểm "cháy" tiềm tàng chỉ có thể xuất phát từ hành động đơn phương của một trong hai siêu cường.

Thứ ba, Trung Quốc có thể tìm cách đánh vào sườn Mỹ không phải thông qua các cuộc tập trận hàng hải với ASEAN, mà thông qua văn bản duy nhất về đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC). Nếu Trung Quốc làm theo cách của họ và thành công, COC cuối cùng sẽ bị loại bỏ và chỉ giới hạn giữa Trung Quốc với các quốc gia ASEAN. Một COC theo mong muốn của Trung Quốc có nghĩa là các cuộc tập trận hàng hải trong tương lai của ASEAN sẽ phải loại trừ Mỹ và các cường quốc khác trừ phi Bắc Kinh được thông báo và cho phép tiến hành.

Thứ tư, vai trò của Việt Nam là quan trọng nhất trong bối cảnh tập trận AUMX. Cùng với Philippines, quốc gia đã thắng một vụ kiện lớn về Biển Đông trước Trung Quốc tại Tòa trọng tài thường trực ở La Hay năm 2016, lợi ích của Việt Nam là lớn nhất trong các nước ASEAN vì có những tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Trung Quốc. Mặc dù Thái Lan đăng cai AUMX, phần lớn cuộc tập trận hải quân trên thực tế sẽ diễn ra ở ngoài khơi tỉnh Cà Mau của Việt Nam, ngay sát Biển Đông.

Năm 2020, Việt Nam sẽ tiếp quản chức Chủ tịch ASEAN và đồng thời giữ một ghế ủy viên không thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Vấn đề nan giải của Việt Nam là sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế với Trung Quốc vô cùng lớn và sâu sắc, nhưng các quan hệ an ninh song phương lại rất căng thẳng. Tham gia tích cực các cuộc tập trận ASEAN-Trung Quốc lẫn AUMX, thách thức của Việt Nam, giống như của ASEAN, sẽ là tìm ra một sự cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc.

Cuối cùng, trong khi Mỹ đang cho thấy rõ ý định gia tăng trò chơi địa chiến lược ở Đông Nam Á, thông điệp của ASEAN là duy trì sự cân bằng giữa hai siêu cường, đối xử bình đẳng với các bên, và không đứng về bên nào. Làm như vậy sẽ duy trì được tính trung lập tương đối của ASEAN trong khu vực.

Mỹ và Trung Quốc càng vờn nhau thì mỗi bên sẽ càng cần sự ủng hộ và hợp tác của ASEAN. Trong khi Trung Quốc được cho là đã chia rẽ ASEAN trong thời gian gần đây về các vấn đề Biển Đông, Mỹ đang cung cấp đòn bẩy để ASEAN lấy lại sự đoàn kết nhằm duy trì vai trò trung tâm của tổ chức này trong khu vực. Trong khi cuộc đối đầu Mỹ-Trung có thể trở nên tồi tệ thêm, trớ trêu thay ASEAN có thể sửa chữa và khôi phục một phần sự gắn kết và đoàn kết mà họ đã đánh mất.

Thitinan Pongsudhirak là Phó Giáo sư và Giám đốc của Viện An ninh và Nghiên cứu Quốc tế tại Đại học Chulalongkorn, Khoa Khoa học Chính trị với hơn 25 năm kinh nghiệm. Bài viết được đăng trên tờ Bangkok Post.

Kim Nguyên (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU - Trung Quốc: Từ đối tác chiến lược thành đối thủ hệ thống

EU và Trung Quốc mối quan hệ từ đối tác chiến lược chuyển thành đối thủ hệ thống. Điều gì đã đẩy hai bên đi đến bước đường này?

Đọc tiếp...

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Cách Mỹ thách thức Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Chính sách Mỹ-Trung đòi hỏi một chiến lược nghiêm túc, bền vững, chứ không phải một chiến lược chắp vá trong chiến dịch tranh cử tổng thống để cứu lấy một chính quyền thất bại.

Đọc tiếp...

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Cơ hội lớn của ASEAN trong quan hệ với Trung Quốc

Các quốc gia Đông Nam Á có cơ hội hiếm có để tận dụng tuyên bố của Bắc Kinh về sự phụ thuộc lẫn nhau trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sáng kiến “Vành đai và Con đường” và Biển Đông.  

Đọc tiếp...

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philippines về VFA với Mỹ

Hôm 11 tháng 2, Philippines thông báo chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Mỹ, đến ngày 2 tháng 6 nước này lại tuyên bố hoãn quyết định chấm dứt VFA. Điều gì uẩn khúc đằng sau sự thay đổi bất ngờ của Philppines?

Đọc tiếp...

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Hiểm họa đối đầu Mỹ -Trung

Sự trỗi dậy của Trung Quốc liệu có thay đổi cục diện một "nền hòa bình kiểu Mỹ" tại khu vực châu Á. Phản ứng của các quốc gia trong khu vực sẽ ra sao, chọn Mỹ hay chọn Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Xây dựng lòng tin ở châu Á - Thái Bình Dương: Lý thuyết, thực tiễn và một số bài học kinh nghiệm

Bài viết tìm hiểu cơ sở lý thuyết và thực tiễn về xây dựng lòng tin ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua trả lời các câu hỏi: Vì sao đặc điểm triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin (CBMs) ở châu Á - Thái Bình Dương khác với CBMs truyền thống? Bài học kinh nghiệm rút ra từ triển khai CBMs ở khu vực là gì?

Đọc tiếp...

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Quan điểm của Đông Nam Á về cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Các quốc gia trong khu vực đang tìm cách không để cho những tranh chấp của họ với Trung Quốc ảnh hưởng tới các khía cạnh khác trong mối quan hệ với nước láng giềng quan trọng này, tìm cách cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ.

Đọc tiếp...

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Covid 19 đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy

Đại dịch đã đẩy quan hệ Mỹ-Trung xuống đáy vì cả hai nước đều tìm cách vượt mặt nhau để định hình trật tự thế giới.

Đọc tiếp...

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Tác động của COVID-19 đến quan hệ Trung-Mỹ

Dịch COVID-19 đã đẩy mối quan hệ Trung-Mỹ vào một giai đoạn tồi tệ mới. Quan hệ thương mại song phương trên đà suy thoái, rơi vào trạng thái dường như đóng băng; sự thiếu hụt lòng tin chiến lược ngày càng nghiêm trọng; bầu không khí giữa hai bên ngột ngạt chưa từng có.

Đọc tiếp...

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Khả năng tồn tại của liên minh Mỹ-Philippines

Các nhà ngoại giao và quan chức quân sự ở cả Mỹ và Philippines đang tìm cách cứu vãn Thỏa thuận Các lực lượng thăm viếng (VFA) với lo ngại rằng khoảng trống an ninh do thoả thuận trên để lại có thể sẽ tạo cơ hội để Bắc Kinh tăng cường củng cố quân đội và bành trướng hơn nữa ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Thế khó của Nhật Bản trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung

Nhật Bản là một trường hợp đặc biệt để nghiên cứu tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Là quốc gia nằm tại tiền tuyến của cạnh tranh, Nhật Bản ở vị thế khó xử bởi vừa là đồng minh quân sự thân cận của Mỹ lại vừa có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Những thách thức của quan hệ đối tác Nga-Trung

Quan hệ đối tác Trung-Nga đã được củng cố đáng kể trong hai năm qua. Tuy nhiên, những thay đổi tiềm tàng trong chính sách của Mỹ và đặc biệt là những diễn biến ở Trung Á và Bắc Cực có thể thách thức mối quan hệ này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

Mỹ-Trung không nên đấu đá nhau trong bối cảnh đại dịch

COVID-19 là nguyên nhân mới nhất dẫn đến xích mích trong mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, nếu để cho sự ganh đua làm mờ mắt trước những mối đe dọa rõ ràng lúc này, hai bên rốt cuộc sẽ tự hủy hoại chính mình.

Đọc tiếp...

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Sáng kiến cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc – ASEAN của Trung Quốc và phản ứng hai chiều từ ASEAN

Đề xuất này là dấu hiện cho sự kết tinh của một chiến lược có chủ ý và được đầu tư từ phía Trung Quốc về tương lai của quan hệ ASEAN-Trung Quốc, nhằm củng cố sự thay đổi quyền lực đang diễn ra ở Đông Nam Á và tạo ra sự chuyển đổi suôn sẻ sang trật tự khu vực lấy Trung Quốc làm trung tâm trong bối cảnh Mỹ suy giảm ảnh hưởng trong khu vực.

Đọc tiếp...

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Dịch COVID-19 tác động đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc

Trung Quốc đã cố gắng giải quyết một cách thận trọng mối quan hệ với Mỹ, đồng thời triển khai sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Dịch COVID-19 đã làm trầm trọng thêm căng thẳng trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ và đặt ra những câu hỏi về vai trò lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc-Hy vọng và lo sợ của Đông Nam Á

Trung Quốc được nhìn nhận là nước có ảnh hưởng lớn nhất về kinh tế tại khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, niềm tin của khu vực vào Trung Quốc đã suy giảm trong một vài năm qua dựa trên thái độ của quốc gia này đối với các vấn đề lợi ích chung.

Đọc tiếp...

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Tiềm năng quan hệ Mỹ-ASEAN

Cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất của ISEAS cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng giành được ưu thế kinh tế và chiến lược ở Đông Nam Á so với Mỹ. Do đó, để lấy lại lợi thế của mình tại khu vực này, Mỹ phải xác định lại các điều khoản cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Hậu quả của việc Mỹ mất VFA với Philippines

Việc chấm dứt Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) với Philippines sẽ khiến Mỹ dễ bị tổn thương hơn nữa trước các chính sách chính trị và đối ngoại trong nước của các đồng minh hiệp ước khác.  

Đọc tiếp...

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Thế giới không chỉ xoay quanh Mỹ và Trung Quốc

Từ lâu, “phạm vi ảnh hưởng” đã trở thành một khái niệm được coi trọng trong việc quản lý sự phức tạp của quan hệ nước lớn. Việc thiết lập phạm vi ảnh hưởng cần đến sự hiểu biết chung không chỉ giữa các nước lớn, mà cả giữa những nước đã nằm trong phạm vi ảnh hưởng của họ.

Đọc tiếp...

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Cách Duterte biến Philippines thành quân cờ của Trung Quốc

Để giành được những đồng đôla phát triển đất nước, Rodrigo Duterte đã gây tổn hại đến an ninh quốc gia của Philippines. Quyết định chính sách đối ngoại lớn đầu tiên của Duterte là bác bỏ chiến thắng mang tính lịch sử của Philippines trước Trung Quốc trong vụ kiện liên quan đến tranh chấp chủ quyền trên biển.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6124 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin